OCAK2020
İZMİR'İ İŞGAL GİRİŞİMİ
İtilaf Donanmasının İzmir’i işgal girişimi
Yabancı gemiler 1645 yılına kadar vergi ödemeden İzmir Limanına girer, serbestçe ticaret yapardı. Venediklilerle yapılan 24 yıl süren savaşta sıkıntıya düşen Osmanlı yönetimi yabancı gemileri kiralama girişiminde bulundu. Gemi kaptanları cevap bile vermeden limanı terk etti. Bunun üzerine Sadrazam Köprülü Mehmet Paşa Piri Reis’in haritasında Sancak Burnu adıyla anılan bölgeye kale inşa ettirdi. (1656)Kaleye dönemin en güçlü topları Çultutmaz ve Balyemez topları yerleştirildi.
Evliya Çelebi Seyahatnamesinde "Kal’ai Sancakburnu” adını yazdığı kalede “demir kapaklı yetmiş adet Balyemez ve Çultutmaz Şayka topları” bulunduğunu,“ve lebi deryaya nazır içine âdem sığar şeyka topları vardur kim rûyi deryada kuş kondurmazlar” ifadesiyle açıklıyordu. Bu tedbirin alınmasından sonra yabancı gemiler kalede dalgalanan bayrağı selamlamaya, gümrük vergisi ödemeye başladı.
Dalgalanan bayrak kaleye adını verdi.
İzmir’in denizden son savunma gücü olan Sancakkale veya Yenikale, tarihi boyunca birçok defa İzmir’i işgal edilmekten korudu. Yeni yapıldığı için, adı Yenikale veya kalede dalgalanan bayrak nedeniyle Sancakkale adını aldı. İzmir körfezine giriş çıkış yapan gemilerin geçişlerini tamamen kontrol altına aldı ve boğazkesen görevi yapmaya başladı.
Kaleye yerleştirilen toplar İzmir’i işgale yeltenenlere caydırıcı oldu. 1770’de Çeşme’de Osmanlı Donanmasını yakan İngiliz-Rus Filosu İzmir’e de saldırı gerçekleştiremedi. Sancakkale İzmir’i savunma görevini son defa 1. Dünya Harbi döneminde yerine getirdi.
1. Dünya Savaşı seferberlik öncesi Osmanlı Harbiye Nezareti düşmanın Çanakkale, İzmir ve İskenderun’a çıkartma yapabileceğini değerlendirilmiş, tedbir almıştı. İzmir için Sancakkale merkezli bir savunma planı hazırlandı. İtilaf Donanmasının denizden yapacağı bir saldırıyı batık gemi mâniaları, mayın hatları, ışıldaklar, bataryalar önleyecekti. İzmir’de sabit görev yapmakta olan Donanmamızın yaşlı gemilerinden Muin-i Zafer Korvetinin 1913 yılında toplarının sökülmesi kararı alınınca, bir kısım topları, Çanakkale Dardanos tabyasına (Şubat 1915-Baykuştepe), bir kısmı da Kösten (Uzun Ada) Adası'na yerleştirildi. Bu tedbirler alındı ve İzmir Limanı kapatıldı.