NISAN2021
İZMİR HAMAMLARI
İzmir hamamları
İzmir hamamlarının tarihi bir hayli eskidir, Agora kazılarında Doç. Dr. Akın Ersoy ve ekibinin Agora’da ortaya çıkardığı Roma Hamamı buna örnek gösterilebilir. Anadolu’dan ve dünyanın çeşitli ülkelerinden uzun bir yolculukla İzmir’e mal taşıyan kervanların mola verdiği, yükünü boşattığı hanlar çevresinde ve cami külliyelerinde inşa edilen hamamların sayısı azımsanmayacak kadar fazladır. Basmane Hamamı, Kıllıoğlu Hacı İbrahim Efendi Hamamı, Namazgah Hamamı, Karakadı Hamamı, Tevfik Paşa Hamamı, Yeni Şark Hamamı (Saçmacı) İstanköy Hamamı, Yeşildirek Hamamı, Salepçioğlu Hamamı, Çivici Hamamı, Çukur Hamam ve diğerleri kentin hamam zenginliğine zenginlik katan önemli kültür varlıklarımızdır… Yerli ahali dışında şehri ziyaret eden yabancıların temizlenme ihtiyacını karşılayan hamamların birçoğu da çeşitli nedenlerle günümüze ulaşamadı… Halk kültüründe, derin izler bırakmış temizlik yapılarında gerçekleştirilen asker, damat, loğusa, sünnet, sebil hamamları ve eğlenceleri, yeme içme ritüelleri bazı hamamlarda devam ettirilse de genç kuşaklar ılıklık, soyunmalık, halvet, külhan cehennemlik, tıraşlık, göbek taşı, tellak, natır ve peştamalcının ne anlama geldiğini bilmiyor… Hamam müzeleri temizlik ve hijyen kültürünü gelecek kuşaklara anlatması açısından önemli. İhtisasını hamamlar üzerine yapmış eski İzmir Vakıflar Bölge Müdürü’ne hamam müzesi önerisinde bulunmuştum. İzmir’de bir hamam müzesi kuruyoruz dense sanırım sandıklardan çok önemli tekstil ürünleri ve objeleri çıkar. Hamamlar da kullanılan havlu, tas, kurna, nalın, peşkir, peştamal, hamam bohçası, lif, kese, lenger gibi benzeri objeleri artık hamam müzelerinde yerini almaya başladı… Tahmini olarak 17. yüzyıla tarihlenen, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesinde adı geçen dikdörtgen planlı, kadınlar - erkekler bölümü bulunan, Namazgâh Hamamı İzmir Büyükşehir belediyesince projelendirilip onarıldı. İzmir hamamları üzerine hamam işletmecisi Ali Bayrak ile konuştum.