EKIM2020
Prof. Dr. Levent Kırılmaz
Değerlerimiz (1)
Değerlerimiz (1)
İnsanlar önce hayatta kalmayı, sonrasında ise hayatı hep daha iyi koşullarda yaşamayı temel amaç edinmiştir. Bu amacı gerçekleştirmenin en etkili yolu, insanlığın elde ettiği başarıları, kazanımları ve değerleri yeni nesillere aktarabilmesiyle mümkündür.
Toplumların ekonomik, sosyal ve kültürel yapısının nasıl olacağını ya da nasıl olması gerektiğini belirleyen temel etken, benimsediği insan yetiştirme modelidir. Çocukların yetiştirilmesi konusunda benimsenen politika ve uygulamalar, toplumsal yapının nasıl olacağı/oluşturulacağı konusunda en temel belirleyici etkenlerin başında gelir.
Herkes için daha iyi bir dünya oluşturma arayışı içinde eğitim sistemi, özünde herkes için geçerli pozitif değerleri barındıran ve eğitimin amaçlarını kazanım haline getiren bir yapıda olmalıdır. Bu amaçla insanlığın yarattığı, biriktirdiği ortak evrensel değerlerin öğretilmesi ve yeni nesillere aktarılmasında “değerler eğitimi” önemli ve belirleyici bir rol oynar.
Bireylerin, toplumların ve kültürlerin değerleri hakkında bilgi edinerek, onların tutum ve davranışlarını büyük ölçüde önceden kestirebilmek mümkündür. Değerler, insanların tutum ve davranışlarını etkiler; tutum ve davranışları belirleme, biçimlendirme ve yönlendirmede önemli rolü vardır.
Toplumsal değerler insan yaşamının önemli bir yanını oluştururlar. Bir değer, belirli bir insan davranışının veya yaşam amacının, bir diğerinden daha üstün olduğu yönündeki tutarlı ve derin inançtır.
Değerler, toplumdan topluma ve zaman içinde değişir. Toplumlar, değerleri doğrultusunda bazı davranışların sergilenmesini takdirle karşılarlar. Örneğin sadakat, sevgi, cesaret, dostluk, temizlik, saygı, dürüstlük, alçak gönüllülük, hoşgörü, çalışkanlık, yardım severlik, nezaket vb, hemen her toplumda önem verilen toplumsal değerlerdir. Değerler toplum için değerli olduğu için, bu değerlere uygun davranan insanlar da toplum gözünde değerli kabul edilir. İnsan olmak bu değerleri içselleştirmeyi ve davranışlarımızda göstermeyi gerektirir. Erdemli insan her şeye bu değerlerin penceresinden bakar.
İnsanın tavır ve davranışlarında kendini gösteren bu güzel ve doğru nitelikler herkes tarafından kabul görür. Medenileşmiş demokratik tüm toplumlarda bu tür üstün değerler onaylanır ve erdem olarak kabul edilir. Örneğin bir insanın hayatını kurtarmak için organ bağışında bulunmak erdemli bir davranış olur.
Öğretmenin öğrenciler arasında ayrım yapmaması, bir apartman sakininin komşularını rahatsız etmemek için özen göstermesi, yolda arabası bozulan sürücüye yardım edilmesi, farklı inançta olanlara saygı duyulması gibi davranışlar insani değerlerinin gereğini yerine getirmektir.
Özgürlük, Verilen hakkı, başkasının özgürlük alanına girmeden dilediğince kullanma serbestisidir. Özgür irade insan onurunun önemli bir parçasıdır. İrademiz dışında bir şeyi yapmaya zorlanmak insan ruhunu zedeler.
Saygı, İnsanın bireyselligˆine ve özünde taşıdığı onura değer verilmesidir.
Sevgi, Bir kimseye karşı yakın ilgi ve bağlılık göstermeye yönelten duygudur. Sevgi, sevdiğine saygı duymak, varlığından mutluluk duymaktır.
Dostluk, Sadece hüznü, üzüntüyü paylaşmak değil; sevinci, mutluluğu içtenlikle paylaşabilmektir. Dostluk vefalı olmayı, paylaşmayı, güvenmeyi, fedakarlığı gerektirir.
Hoşgörü, Farklılıklara saygıdır. Hoşgörüsüzlükte farklılıklara saygı yoktur.
Eşitlik, İnsanların birbirleriyle, aynı insan doğasına sahip olmak bakımından, aynı konum ve değerde olmaları halidir. Bu değer, kişinin elde etmiş olduğu hakları kendisiyle aynı şartlara sahip kişilerle aynı şartlarda kullanmasını ister.
Dayanışma, Bir topluluğu oluşturanların duygu, düşünce ve ortak çıkarlarda birbirlerine karşılıklı bağlanmasıdır. Toplumsal dayanışma ise toplumun kurum ve kuruluşlarıyla ortak değerlerde birleşmesi ve birlikte hareket etmesidir. Kurtuluş Savaşı olağanüstü bir toplumsal dayanışma örneğidir.
Kardeşlik, Yeryüzünün neresinde yaşıyor olursa olsun, hangi dili konuşuyor olursa olsun, hangi millete mensup olursa olsun veya hangi renge sahip olursa olsun, sevinçte ve kederde beraber olmayı göze almak demektir.
Adalet, Haksızlık yapmamak, adil olmaktır. Eşit insanlar adil bir muameleyi hak ederler. Eşitlik adalete engel değildir.
Yaşanabilir bir toplum ve dünya için insani değerlerin hepsi önemlidir. İnsanlık bu değerlerle yücelir. Sevginin, saygının, hoşgörünün olmadığı bir toplumda uyum bozulur. Bireyler mutsuz olur.