MAYISHAZIRAN2026
DEFTERDAR İBRAHİM EFENDİ CAMİSİ
Defterdar İbrahim Efendi Camisi’nin restorasyonu tamamlandı
Ege Denizi’ndeki 2017 depreminde ağır hasar gören adanın önemli Osmanlı miraslarından Defterdar İbrahim Efendi Camisi’nin restorasyonuyla birlikte, ada genelinde yürütülen 10 milyon euroyu aşkın kapsamlı çalışmaların önemli aşamalarından biri daha tamamlandı.
Kos İstanköy Müslümanları Eğitim, Kültür ve Kardeşlik Derneği Başkanı Kadri Memiş, turizm sezonu öncesinde kültürel bir miras olarak yeniden topluma kazandırılan caminin restorasyonuyla ilgili Yunanistan Kültür Bakanlığı ve Bakan Mendoni başta olmak üzere katkı sunan tüm paydaşlara teşekkür etti. Memiş, Kos İstanköy Müslüman toplumu olarak Kültür Bakanlığı’ndan gelecek heyetin en kısa sürede caminin ibadete ve ziyarete açılması için gerekli onayı vermesini beklediklerini, Kurban Bayramı namazını camide kılmayı temenni ettiklerini ifade etti.
İSTANKÖY'ÜN 302 YILLIK TARİHİ CAMİSİ, YENİDEN AYAĞA KALDIRILDI
Yunanistan’ın İstanköy (Kos) Adasının kalbi sayılan Eleftherias (Özgürlük) Meydanı, 2017 yılındaki şiddetli depremin ardından yarım kalan siluetine tam dokuz yıl sonra yeniden kavuştu. Depremde ağır hasar gören adanın en önemli Osmanlı miraslarından biri olan Defterdar İbrahim Efendi Camisi ile tarihi şadırvan, yaklaşık 1,5 milyon euro bütçeyle yürütülen kapsamlı restorasyon ve konservasyon sürecinin ardından aslına uygun şekilde ayağa kaldırıldı. Klasik Osmanlı mimarisini yansıtan yapının 18. yüzyıla uzanan özgün mimarisi korunarak çalışmaların tamamlanması, Yunanistan Kültür Bakanlığı koordinesinde ada genelinde yürütülen 10 milyon euroyu aşkın dev kurtarma operasyonunun son büyük adımı oldu. Restorasyonun sonuçlanmasının ardından caminin yeniden ibadete ve ziyarete açılması bekleniyor.
Kos/İstanköy’ün tarihi kimliğini koruyarak geleceğe taşıyan bu önemli gelişme özellikle yerli Müslüman cemaat olan soydaşlarımız için büyük bir mutluluk kaynağı oldu.
DEPREMDE ÇOK SAYIDA YAPI AĞIR HASAR ALMIŞTI
Ege Denizi’nde dokuz yıl önce meydana gelen yaklaşık 6,6 büyüklüğünde deprem, ada genelinde büyük bir yıkıma neden olmuştu. Kos İstanköy Müslümanları Eğitim, Kültür ve Kardeşlik Derneği Başkanı Kadri Memiş, depremde ağır hasar alan yapılar hakkında da kısaca bilgi vererek şunları söyledi:
“Depremde özellikle Neratzia Kalesi (Şövalyeler Kalesi), Defterdar Camii, Gazi Hasan Paşa Camii (Lonca Camii), Antik Agora, Maraş Kapısı (Porta del Foro), Agios Nikolaos Metropol Kilisesi ve Kos Arkeoloji Müzesi gibi tarihi ve dini yapılar ciddi zarar gördü. Bunun yanı sıra Kos Limanı, eski gümrük binası ve Eski Şehir (Bar Street) çevresindeki yapılar da etkilenen alanlar arasındaydı. Yunanistan Kültür Bakanlığı’nın girişimleri ve Avrupa fonlarının desteğiyle, depremden etkilenen anıtların onarımı amacıyla Kurtarma Fonu ve Kamu Yatırım Programı kapsamında yaklaşık 10 milyon Euro bütçeyle bir restorasyon süreci başlatıldı. Bu çerçevede her yapı için ayrı restorasyon ve güçlendirme projeleri hazırlandı. Yürütülen çalışmalarla birlikte depremden etkilenen kiliseler ve diğer tarihi yapılar, özgün mimari dokuları korunarak kademeli şekilde restore edilip yeniden kullanıma açıldı. Camiler de kiliseler de hepsi adamızın tarihi değerleri ve ortak bir geçmişin parçaları. Restorasyonu tamamlanan her eserin yeniden kullanıma açılması adanın kültürel bütünlüğüne katkı sağlıyor.”
FARKLI İNANÇ VE DÖNEMLERE AİT YAPILAR AYNI ALANDA
Şehir merkezinin tam ortasında yer alan ve İstanköy’ün sembollerinden biri olan Defterdar Camisi, adanın süsü ve biblosu olarak tanımlayan Memiş, caminin ve etrafında yer alan dokunun kendileri kadar adadaki Yunan halkı ve gelen yabancı turistler için de önemine değinerek, “Caminin biraz ilerisinde Agia Paraskevi Kilisesi ve meydana bakan İtalyan binaları, yan sokağında Antik Agora ile şehir merkezini bağlayan tarihi geçit Porta del Foro, onun az ilerisinde geniş bir alana yayılmış antik kalıntılar mevcut. Yani 100 metrelik alan içinde Osmanlı ve İtalyan dönemi yapılar, antik kalıntılar ve farklı ibadet mekanları bir arada bulunuyor. Defterdar Camii’nin bulunduğu alan, Osmanlı, Antik Yunan, Orta Çağ ve modern dönem katmanlarının aynı noktada birleştiği bir merkez. Bu yüzden cami tek başına bir yapıdan çok, çok katmanlı bir tarih dokusunun parçası. Yunanlılar bile her zaman söylüyor; ‘Sabah yataktan kalkarım, penceremi açtığımda yan yana o kilise ve camiyi gördüğümde içim açılır’ diye. İnsanlar burada her zaman beraber yaşamış, bu eserleri bir arada görerek büyümüş ve huzur duymuş. Depremden sonra pek çok insan, ‘O minareyi görmezsek olmuyor’ dediler. Şimdi tamamlanan restorasyonla o minare yine yerinde yükseliyor. Biz de mutlu olduk, tüm İstanköy ve misafirler de mutlu oldu.”
OSMANLI ESERLERİNDE RESTORASYON SÜRECİ
Başkan Memiş, depremden etkilenen diğer Osmanlı eserleri hakkında da bilgi vererek şunları söyledi:
Adada bizim çok önem verdiğimiz, üzerine titrediğimiz Osmanlı’dan kalma birçok tarihi yapılarımız, anıtlarımız var. Bunların arasında yer alan Defterdar Camii’nin restorasyon süreci tamamlandı. Kos-İstanköy adasında günümüzde varlığını sürdüren beş Osmanlı dönemi camisinden Liman bölgesinde, Hipokrat Çınarı’nın yanında yer alan ve 2017 depreminde minaresi yıkılan, gövdesinde de derin hasar oluşan Gazi Hasan Paşa (Lonca) Camii için hazırlanan restorasyon projesi de onaylandı. Halen çevresi koruma bariyerleriyle çevrili olan cami, iskelelerle desteklenerek koruma altına alındı. Aslına uygun şekilde minarenin yeniden inşası ile iç ve dış cephe güçlendirme çalışmalarının 2027 yılında tamamlanması öngörülüyor. Caminin karşısında yer alan ve ada genelindeki 14 tarihi çeşmeden biri olan çeşmesinin de camiyle eş zamanlı olarak ele alınması planlanıyor. Bu tarihi yapıların da en kısa zamanda ayağa kaldırılmasını ve ziyarete açılmasını diliyoruz. Ayrıca liman bölgesine yakın konumda bulunan Gazi Hasan Paşa Hamamı için de projelendirme çalışmaları sürüyor.”
BAKAN MENDONİ VE KATKI SUNANLARA TEŞEKKÜR
Başkan Memiş, son olarak Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni’nin Defterdar İbrahim Efendi Camii’nin restorasyonuna ilişkin değerlendirmelerini paylaştığı, “Amaç, sembolik değeri bulunan yapıyı Kos’un kültürel haritasına yeniden kazandırırken, adanın tarihi merkezine de katkı sağlamak” ifadelerine yer verdiği konuşmasında adanın kültürel ve tarihi mirasına sahip çıkan başta Bakan Mendoni olmak üzere süreçte emeği geçen tüm kişi ve kurumlar ile vakıf yönetimine teşekkür etti. Adadaki diğer Osmanlı eserlerinin de benzer şekilde restore edilmesini beklediklerini dile getirdi.