HAZIRAN2020
BALTAZZİ AİLESİ
İzmir Life'ın efsane dizisi "Kökler" yeni okurlar için yeniden yayınlanlarına Baltazzi ailesi ile devam ediyoruz. Nisan 2004 sayımızda yayınlanan bu bölümü Deniz Çaba hazırlamıştı.
İmparatorluk döneminin belgelerinde, Baltazzi soyadına rastlamak o kadar olağan ki. Osmanlı, dünya kapitalist sistemi ile bütünleşme yolunda ilerlerken, dış ticaret ağına onları yerleştirdi. Baltazziler, 19. yüzyıla damgasını vuran Galata bankerleri arasındaydı. Türkiye’nin ilk bankasını kuran da onlardı, ilk kambiyo sözleşmesini yapan da. Deniz ticaretine ise kuşaklar boyu emek verdiler. 1746'da Venedik'ten İzmir'e gelen ilk aile üyesi Marino Baltazzi, soyadlarının Osmanlı ve Türkiye’nin ilkler listesine kazınacağını biliyor muydu? Bankacılık ve finans tarihinin aktığı sayfalarda uzun uzadıya anlatılacaklarını ya da belgesellere konu olacaklarını. Aslında geldikleri coğrafya bile çok şeyi anlatmaya yetiyor. Alex Baltazzi, Venedik’te yapılan araştırmalara dayanarak, soyun 1480’lere kadar indi¤ini, ailede amirallere, devlet yetkililerine ve sanatçılara rastlandı¤ını söylüyor. Ailenin bankacılık ve finans konularında ilham aldı¤ı topraklar için de Venedik diyebiliriz. Ne de olsa köklerini saldıkları bu ilk co¤rafya, 1157’de kurulan dünyanın ilk bankasına ev sahipli¤i yapmış. 19. yüzyılın ikinci yarısında, Marino Baltazzi’nin iki oğlu Teodoro ve Emanuele (Manolaki) Baltazzi çok sevdikleri İzmir’den ayrıldılar ama bir bildikleri vardı. Onlar, aynı halkanın zincirleri olduklarına inanarak girdiler Galata kapılarından içeri. Gayrı Müslimlerin ağırlıkta olduğu, tüm Avrupa dillerinin konuşulduğu İstanbul’un bu Avrupalı yakasında, büyük işlere imza atacaklardı. Dış ticaretin merkezine oturacak, Osmanlı’nın ilk bankalarını kuracaklardı. Bilindiği üzere, kapitülasyonların üstüne, 1839 Tanzimat Fermanı eklenince, yabancı ve azınlık- lar güçlenmiş, zenginleşmişlerdi. Büyük sermaye grupları olarak "banker" rolünü üstlenmeye birinci dereceden adaydılar. Özellikle de Emanuele Baltazzi. Öyle ki, Prof. Dr. Mustafa Cezar, "19'uncu Yüzyıl Beyoğlusu" isimli kitabında, "Galata bankerleri arasında çoğunlukta olanlar, İtalyan ve Fransız asıllı Levantenlerdi. Bankerler arasında paraca en güçlüsü de Emanuele Baltazzi (Baltacı) idi" diye yazmış.